Panela ‘Zimanê me, bişaftin û em’: Divê em bi zimanê xwe biaxivin

  • rojane
  • 18:36 26 Tîrmeh 2024
  • |
img
DÊRSIM - Di panela bi serenavê “Zimanê me, bişaftin û em” a li Mîhrîcana Mûnzûrê hate lidarxistin de li dijî bişaftinê axaftina bi zimanê dayikê hate destnîşan kirin. 
 
22’yemîn Mîhrîcana Çand û Xwezayê ya Mûnzûrê ku bi dirûşmeya “Em ê destûrê nedin talankirina xwezaya me û desteserkirina îradeya me” tê lidarxistin bi panela bi serenavê Zimanê me, bişaftin û em” berdewam kir. Gelek nûnerên saziyên sivîl ên civakî û welatî beşdarî panela li Kolana Hunerê hate li dar xistin bûn. Di panela bi moderatoriya Huseyîn Donmez de nivîskar Firat Can, Metîn Aktaş û Civaknas Şukru Aslan weke axaftvan amade bûn.
 
Metîn Aktaş ê ewilî axivî, anî ziman ku her tiştê bi destê mirovan hatiye çêkirin guherbar e û wiha got: “Baweriyên me jî wisa ne. Baweriyên me jî dikarin bên guhertin û lêkolînkirin. Ziman jî di nava demê de tên nûkirin û guherîn. Ji vî alî ve ziman jî tê guhertin û mehkûmî nûbûnê ye.” Aktaş ê bal kişand ser polîtîkayên pişaftinê wiha got: “Pişaftin sûcekî mirovahiyê ye. Dewlet, civak û kesên ku bişaftinê dikin divê bi awayê qanûnî bên cezakirin.”
 
 ‘MOTTO YA TIRKKIRINÊ’ 
 
Nivîskar Firat Can bal kişand ser têgihiştina netewe dewletê û destnîşan kir ku rastiyeke komarê ya tevahiya polîtîkaya xwe ya hundir û derve li ser dijberiya kurd ava kiriye heye. Can, axaftina xwe wiha domand: “Feraseta netewe dewlet xwe li ser hin stûnan bi cih dike. Yek ji van netewperestî ye, yek zayendperestî ya din jî olperestî ye. Hemû êşên sed salê bi vê yekê ve girêdayî ne. Ji ber wê yekê ji bo pergala heyî were guhertin têkoşînek tê meşandin. Tu tişt li ser bingeha yekperestiyê nîne. Yekperestî di nava civakê de nîne. Ji ber vê yekê bi ser nakeve. Dema dibêjin yek milet bi awayekî xwezayî hewldanên gelên din bimehînin derdikeve holê. Du astên vê hene. Yek qirkirin. Bi qirkirinê nikarin kurdan dîke bikin. Dema nekarîn vê yekê bikin, hewl didin bi polîtîkayên bişaftinê pêk bînin. Sed sal in li dijî me ‘mottoya tirkkirin kurdê neyar’ tê meşandin. Dema wiha dibe êrişî ziman, çand, cil û govenda kurdan tê kirin. Me hemûyan ev yek li dibistanan jiya. Rengê piraniyan baş e. Ez bawerî bi yekitiya piraniyê dikim.”
 
Can, diyar kir ku ne rast e ku polîtîkayên bişaftinê tenê girêdayî pergalê bikin û wiha domand: “Em çiqas dikarin navên erdnîgariya xwe bibêjin? Dêrsim e an Tûncelî ye? Heke pergal vê qebûl neke divê mirov di vê yekê de israr neke? Divê navê jîngehan, parkan, zarokan teqez bi zimanê me yê dayikê be ku em li dijî vê têkoşînekê bidin meşandin. Navê vê erdnîgariyê Kurdistan e. Dema yekitî hevgirtin hate avakirin, dest ji yekperestiyê hate berdan ez bawer dikim ku hemû gel dikarin bi hev re bijîn.”
 
‘TIRKIYE LI DIJÎ PIR ZIMANÎ YE’  
 
Civaknas Şukru Aslan jî anî ziman ku dewletan di sedsala 19’emîn de ziman kirin mesele. Aslan, diyar kir ku ziman beriya wê ji bo dewletan pir ne girîng bûn û wiha got: “Sedemê wê ev e; li gorî lîteratura wê serdemê ji bo bibin dewlet pêdivî bi çend tiştan heye. Yek ji wan ziman e. Ji ber wisa ye, bûye meseleyeke girîng ku kîjan ziman çiqas tê axaftin. Ji ber ku di avakirina dewletan de krîtera bingehîn bûye ev. Zanîsteke bi navê îstatîstîk heye. Sedemê avakirina vê zanîstê jî ev e. Ji bo ku di hejmartina nifûsan de bê tespîtkirin ku kîjan ziman çiqas tê axaftin. Tirkiye li dijî pir zimaniyê çareyekê digere. Çareserî belavkirin, îskankirin, ji cih û war kirin û qetilkirina zimanên din e.”
 
‘QANÛNA JI HOLÊ RAKIRINA ZIMAN’ 
 
Aslan, qala Qanûna Îskanê ya di sala 1932’yan de li Tirkiyeyê hate amadekirin û di sala 1994’an de bû qanûn kir û wiha berdewam kir: “Di rojnameyên wê demê de wiha derbas dibe ‘Ev qanûn qanûna afirandina yek zimanî û civakeke yekçandî ya li Tirkiyeyê ye, qanûna ji holêrakirina zimanên din e.’ Zextên li ser kurdî û ermenkî di encama polîtîkayên ziman in.” Aslan destnîşan kir ku divê Tirkiye bi polîtîkayên ziman û nifûsê re hevrû bibe û hemû kesên meseleya ziman dikin pirsgirêk banga hevrûbûnê li dewletê bikin û got: “Feydeyê ku ‘em asîmîle dikin’ nîne. Ji xwe bi salan e wiha ye. Mesele ew e ku ev çûyîn çawa were şikandin. Ji bo ku vê biguherînin divê tiştek were kirin. Divê ziman were guhertin. Ew jî dê bibe perwerdehiya li ser zarokan.”
 
Panel bi beşa pirs û bersivan bi dawî bû. Mihrîcan dê bi helbestan berdewam bike.  
 
 

Sernavên din

27/07/2024
10:45 Ji bo Çewlîgê hişyariya erdhejê
10:21 Ji gelê kurd re gerandina govendê jî qedexe ye: 6 kes hatin binçavkirin
10:10 Mîhrîcana Mûnzûrê: Têkoşîna bi talana xwezayê re berpirsyartiya herkesê ye
09:23 Şahida dawî ya Geliyê Sefo: Leşkerên bavê min kuştin, bi zorê ji bo xwe bi jinên gund nan dan patin
09:22 Jiyana girtiyên nexweşên diyalîzê di xetereyê de ye
09:20 Girtiyê nexweş naşînin nexweşxaneyê: Mafê dermankirinê tê astengkirin
09:12 Li Navenda Çandê ya Eyşê Şanê qurs dest pê dikin: Werin fêrî ziman û çanda xwe bibin
09:09 Înce yê DBP’î: Divê herkes li dijî dagirkeriyê dengê xwe bilind bike
09:07 KON-MED dê li dijî tecrîdê li Almanyayê çalakiyên girseyî pêş bixin
09:05 Şaredarî bi traktor û maşîneyekê ji xizmeta gel namîne
09:02 Li Girtîgeha Tîpa L a Çorumê Meclis TV jî qedexe ye!
09:00 ROJEVA 27'Ê TÎRMEHA 2024'AN
26/07/2024
23:18 Nobetên qeyûm: Heke berxwedaneke civakî çênebe dê agir bikeve mala herkesê
22:44 Li mihrîcanê aktîvîteya zarokan û nîşandana şanoyê
22:33 Li Girtîgeha Tîpa F a Bolûyê girtî bi jehrê ketin
22:02 Şaredariya Cizîrê li taxa Sûrê bi gel re civiya
21:59 Aktîvîteyên TJA’yê yên xwendinê didomin
21:50 Li Ataşehîrê civîna gel: Li Îmraliyê berxwedaneke mezin heye
21:24 NY’yê xwest ku Tirkiye tecrîda li Îmraliyê rake
20:36 Li Behra Egeyê bi pileya 4.5 erdhej çêbû
20:32 Ozperçîn ê DEM Partiyî hate berdan
19:57 Di protestoya DEDAŞ’ê de welatiyê ji sedî 96 astengdar hate derbkirin
19:48 Cenazeyê dayika Ozkan ê li Pirsûsê hate qetilkirin hate veşartin
19:39 TIR’a ku darên li Gabarê tên birîn lê hatibûn barkirin gêr bû
19:24 Malpera ajansa me hate astengkirin
18:52 Endama Meclisa DEM Partiyê Bîrol birin girtîgehê
18:36 Panela ‘Zimanê me, bişaftin û em’: Divê em bi zimanê xwe biaxivin
17:45 4 kesên li dijî DEDAŞ’ê derketin hatin binçavkirin
17:32 Nivîsa nijadperest hate rakirin, ‘Pêşî peya’ bi paş ve hat
17:03 Xizmên girtiyan banga ‘berpirsyartiyê’ li saziyên navneteweyî kirin
16:07 Mutlu: Divê elewî li dijî pişaftinê têbikoşin
14:53 Zenger piştî 31 salên girtîgehê li gundê xwe bicoş hate pêşwazîkirin
14:51 Di 3 mehan de li girtîgehên Marmarayê 2 hezar û 916 binpêkirin
13:57 Rêberê Şiiyan Necefî: Em operasyonên Tirkiyeyê red dikin
13:09 Tirkiye heya derengiya şevê 15 gundan bombebaran kir
13:08 Şandeya DEM Partî û TJA’yê li Hewlêrê bi jinan re hevdîtin kirin
13:07 Xelatgirên Nobetê nameya ‘Abdullah Ocalan’ şandin
11:58 Tirkiye li Berwarî Balayê nasnameyan kontrol dike!
11:24 Malbata Abdullah Ocalan ji bo hevdîtinê serlêdan kir
11:22 Beriya Olîmpiyatên Parîsê li dijî rêhesinan êriş hate kirin
11:16 6 siyasetmedarên beriya hilbijartinê li Pirsûsê hatibûn girtin, hatin berdan
11:00 SOHR: Tirkiyeyê 400 endamên komên paramîlîter veguhest Herêma Kurdistanê
10:44 Meteorolojiyê ji bo 15 bajaran hişyari kir
10:27 Dayikên lêgerîna tazî lê hatibû ferzkirin: Me heta vî emrê xwe tiştekî wiha nedîtibû
10:14 Nivîsên 'Pêşî Peya' jêbirin û yên nîjadperest nivîsandin
10:08 Zanyarê siyasetê Însel: Tu xêra şer nagihije welat
10:03 Tecrîda li Îmraliyê di meha 41’ê de ye: Dê têkoşîna civakî encamê diyar bike
09:21 Parêzer Ergul: Tirkiyeyê bersiv neda pirsên têkildarî ‘cezayên disiplînê’
09:09 Girtiyê ku bijîjkî jê re gotiye ‘2 salên wî maye bimire’ nayê berdan
09:07 Bang li rêxistinên ekolojiyê kirin: Em bi hev re dikarin pêşiya qirkirine bigirin
09:06 Rojnameger Oremar: Divê banga yekitiya neteweyî ya Ocalan pêk were
09:00 ROJEVA 26'Ê TÎRMEHA 2024'AN
25/07/2024
22:54 Di nobeta qeyûm de bang li PDK hate kirin: Dest ji xeta xiyanetê berde
22:36 6 kesên li ber stranên kurdî govend gerandin hatin binçavkirin
22:25 Hatîmogûllari: Em ê ji bo aştî û edaletê bajêr bajêr navçe navçe bigerin
21:18 DEM Partiyê giliyê Gulsever û Toktaş kir
21:06 Li Mêrdînê ji ber erd şer kirin: 2 kes mirin
20:42 Kesên li Wanê hatin binçavkirin hatin berdan
20:32 Ûçar: Em destûrê nadin ku sedsala 2’yemîn bibe sedsala şer
20:26 Ahmet Zenger piştî 31 salan hate berdan
20:17 Li mîhrîcanê li dijî desteserkirina îradeyê meş
20:07 Li Çewligê bertek nîşanî polîtîkayên şerê taybet dan
19:39 Li Mîhrîcana Mûnzûrê panela ‘Ji Xorasanê heta Dêrsimê, ji Dêrsimê heta Xorasanê’
18:57 Kesên ne di govendê de jî hatine girtin: Ferman hatiye dayîn
17:24 DEM Partî û HDP’ê serdana Hewlêrê kirin
17:12 Li Wêranşarê Konseya Bajar tê avakirin
17:11 'Qeyûm, hewldana xespkirina vîna hemû gelên Tirkiyeyê ye’
16:05 9 ciwanên govend gerandin hatin girtin
15:38 Rejîma Îranê girtiyekî kurd îdam kir
15:30 Hatîmogûllari li Deriyê Sînor ê Gurbûlakê axivî: Armanca wan ew e ku gel xizan bikin
14:37 Kaya: Li Amedê çeteyên qeyûm di dewrê de ne
14:20 Parlamenter ji civîna Komîsyona Karên Derve hatin derxistin
14:18 Derheqê rojnameger Akin de lêpirsîn hate destpêkirin
13:59 Di konteynerên mexdûrên erdhejê de şewat derket
13:49 AYM'ê ji bo birîndarkirina Aydenîz biryara binpêkirinê da
13:48 AYM’ê di 3 mehan de 529 biryarên binpêkirina mafan da
13:23 Li Mêrsînê tundiya mêr: 3 kes hatin kuştin
13:15 Pûtîn û Esad li Moskovê civiyan
12:37 Danezana 'Komxebata Plana Stratejîk a Jinê’ hat eşkerekirin
12:03 Parêzer ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
12:00 Nûçeyên 8 rojnamegeran weke hinceta cezayê hatin nîşandan
12:00 Komxebata Plana Stratejîk a 5 salan a Wanê dest pê kir
11:32 22’yemîn Mîhrîcana Çand û Xwezayê ya Munzurê dest pê kir
11:27 Hevjîna girtiyê nexweş: Dibe ku gurçikên xwe winda bike
10:39 Li Çewligê hejmara miriyan derket 4’an
10:11 Atkîvîstên mafên ajalan hatin berdan
10:01 Li Muglayê jinek hate qetilkirin
10:01 Amedî li dijî şer in: Ji vê xeletiyê vegerin
09:47 Derhêner û kameraman ên binçavkirî hatin berdan
09:38 Li Jîn Artê serdema nû: Qeyd destpêkirin, bernameya tebaxê diyar bû
09:12 Qeyûm di berdela deynê xwe yê bacê de park dewr kiriye
09:11 Baro dê li dijî qirqirina daristanan dozê li wezaretê veke
09:11 Midûr hate guhertin binpêkirin zêde bûn
09:09 Tecrîda Îmraliyê di meha 41’emîn de ye: 574 serlêdan bêbersiv man
09:06 Li dijî tecrîdê plana çalakiyê ya nû
09:00 ROJEVA 25'Ê TÎRMEHA 2024'AN
24/07/2024
23:41 Ji derhêner Leventoglû û kameraman Alturk agahî nayê wergirtin
22:30 Di nobeta qeyûm de bang li desthilatê kirin: Şaredariyê bide yên bi ser ketî
22:01 Duzenê di encama teqîna cismekî jiyana xwe ji dest da hate veşartin
21:54 Şewata li Depê hate kontrolkirin