Bölgede sayıları ve gelirleri artan dernekler istihdam alanına dönüştü

img

HABER MERKEZİ -  Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi’nin bölgedeki 17 kentte faaliyet gösteren derneklere dair incelemelerine göre; faal dernek sayısı en çok Antep’te, en az Dersim’de. Son 5 yılda gelirlerinde sıra dışı artışlarla karşılaşılan bu dernekler, ciddi birer istihdam alanına dönüşmüş durumda.

 
Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi, örgütlü sivil toplum etkisinin son yıllarda daha sınırlı hissedilmesinden yola çıkarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan 17 kentteki derneklerin 2015 yılından itibaren aktiflik durumlarını, performanslarını, insan ve maddi kaynaklarını inceledi. 
 
İçişleri Bakanlığı’nın verilerden yararlanarak yapılan inceleme sonucunda elde edilen verilere göre; 20 Kasım 2020 itibariyle Türkiye’de 121 bin 503 faal dernek bulunmakta. Bu derneklerin dağılımına bakıldığında yüzde 34,89’u Marmara bölgesinde, yüzde 18,28’i İç Anadolu Bölgesinde, yüzde 13,19’u Ege bölgesinde, yüzde 11,8’i Karadeniz bölgesinde, yüzde 10,03’ü Akdeniz Bölgesinde, yüzde 6,37’i Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, yüzde 5,44’ü ise Doğu Anadolu Bölgesinde yer aldı.
 
EN ÇOK DERNEK ANTEP’TE, EN AZ DERSİM’DE 
 
Aralarında Antep, Diyarbakır, Van, Hakkari, Mardin, Ağrı, Muş gibi illerin olduğu bölgedeki 17 kentte faaliyet gösteren toplam dernek sayısının (10.679) Türkiye’deki toplam dernek sayısındaki (121.503) oranlarına bakıldığında, açık ara ilk sırayı yüzde 2,26 ile Antep aldı. Bu kenti Urfa ve Diyarbakır izledi. 
 
Her yıl en düşük dernek sayısına sahip kent ise, Dersim oldu. Dernek sayısı bakımından Dersim’i Şırnak, Hakkâri ve Siirt kentleri takip etti.
 
17 kentin 2015-2020 yılları arasındaki faal dernek sayıları incelendiğinde, 2016’da küçük bir düşme olsa da dernek sayılarında artışlar göze çarptı.
 
Diyarbakır’da, Şırnak’ta, Hakkari’de, Dersim’de 2015 yılına göre 2018 yılına kadar faal dernek sayılarında düşüş olduğu; Van’da, Bitlis’te, Kars’ta, Siirt’te ise 2015 sonrası dernek sayılarında düzenli düşüşler olduğu gözlendi.
Antep’te 2015 yılında 1782 olan dernek sayısının 2020’ye gelindiğinde yüzde 55 dolayında artarak 2 bin 748 olduğu görüldü. Öte yandan 17 kentteki toplam dernek sayısının tüm Türkiye’deki toplam dernek sayılarındaki oranları incelendiğinde 2015-2017 yılları arası ile 2019-2020 yıları arasında düşüşler olduğu görüldü.
 
17 kentte faaliyet yürüten derneklerin 5 yıllık gelirleri incelediğinde toplam gelirler düzenli olarak artsa da; Siirt, Ağrı, Dersim, Bitlis, Iğdır gibi kentlerde dalgalı düşüşlerin olduğu görüldü. Yıllar arasında gelir farkının en fazla 2018-2019 yılları arası olduğu tespit edildi.
 
GELİRLERDEKİ DİKKAT ÇEKİCİ ARTIŞ
 
İnceleme sonucunda karşılaşılan dikkat çekici noktalardan biri, Antep kentinde 2019 yılındaki dernek sayısının (2726), 2015 yılı dernek sayısından (1782) 1,5 kat fazla olmasına karşın toplam gelirin 4,9 kat artması; Şırnak kentinde önceki yıla göre toplam dernek sayısının sadece 19 artmış olmasına karşın toplam gelirin 2019’da yaklaşık 5,4 kat arttığı, Mardin’de bir önceki yıla göre 43 dernek artışı olmasına karşın derneklere ait 2019 yılı toplam gelirin yaklaşık 2,8 kat artması oldu.
 
Ayrıca kentlerin Türkiye geneli gelir toplamındaki dağılımlarında Antep yüzde 7,34 ile ilk sırayı, Mardin yüzde 0,30 ile ikinci sırayı aldı.
 
Yereldeki derneklerin gelir artışındaki bu düzensizlik ve farkların nedenlerinin araştırmayı hak ettiği belirtildi.
 
14 KENTTE SPOR DERNEKLERİ 1’İNCİ SIRADA
 
Bölgenin 17 kentinde yer alan derneklerin faaliyet alanlarının dağılımları incelendiğinde ise, Spor ve Spor ile ilgili derneklerin toplamda 14 kentte 1’inci sırada yer aldığı; Mesleki ve Dayanışma derneklerinin sadece Urfa’da (yüzde 24,18) 1’inci sırada olduğu; Dini Hizmetlerin Gerçekleştirilmesine Yönelik Faaliyet Gösteren Derneklerin Van (yüzde 23,36) ve Bitlis’te (yüzde 29,09) 1’inci sırada yer aldığı;  Gıda Tarım ve Hayvancılık alanında faaliyet yürüten derneğin olmadığı tek kentin Iğdır olduğu; Dış Türkler ile Dayanışma Derneklerinin 17 kent arasında yalnız Antep (yüzde 0,11), Iğdır (yüzde 2,06) ve Kars’ta (yüzde 0,35) olduğu görüldü.
 
Öte yandan Türkiye genelinde 358 derneğe ‘kamu yararına çalışan dernek’ statüsü verilirken; 17 kentte bu statüyü taşıyan sadece iki dernek olduğu, bunların da Diyarbakır ve Antep’teki Verem Savaş Dernekleri olduğu belirtildi.
 
İSTİHDAM ALANINA DÖNÜŞTÜ 
 
Faal derneklerde çalışma biçimine ilişkin 2015-2019 yıllarına ait tabloya göre; tam zamanlı çalışan sayısının toplamda her yıl arttığı, yarı zamanlı çalışma sayısında dalgalı bir düşüş olduğu, proje bazlı çalışan sayısının genel olarak arttığı ile karşılaşıldı. Yine tüm yıllar incelendiğinde bazı kentlerde farklılık olsa da toplamda maaşlı çalışan sayısının, gönüllü çalışan sayısından fazla olduğu; maaşlı çalışan sayıları sürekli artarken; gönüllü çalışan sayılarında bazı yıllarda düşüş olduğu görüldü. Söz konusu bu veriler derneklerin ciddi birer istihdam alanı olmaya başladığını gösteriyor.
 
Tüm yıllar incelendiğinde bazı kentlerde farklı olmasına rağmen toplamda ‘maaşlı çalışan’ sayısının, ‘gönüllü çalışsan’ sayısından fazla olduğu sonucu ile karşılaşıldı. Buna göre; 2015 yılında maaşlı çalışan 878; gönüllü çalışan 641, 2016 yılında maaşlı çalışan 1181, gönüllü çalışan 984; 2017 yılında maaşlı çalışan 878, gönüllü çalışan 641; 2018 yılında maaşlı çalışan 1773, gönüllü çalışan 791; 2019 yılında maaşlı çalışan 2387, gönüllü çalışan 1055 olarak gerçekleşti.
 
Ayrıca yine tüm yılların toplam sayıları incelendiğinde maaşlı çalışan sayıları sürekli artarken; gönüllü çalışan sayılarında bazı yıllarda düşüş olduğu görüldü. 2015-2019 yılları arasında 17 kentte yer alan derneklerde çalışan maaşlı çalışan sayısının en fazla olduğu kent yine Antep oldu.
 

Diğer başlıklar

10/12/2020
15:03 HDP'li Öcalan’dan iktidara: Kendinizi rahat hissetmeyin
14:43 BİMEKS işçileri bir kez daha gözaltına alındı
14:33 Amedspor: Irkçılığa ilişkin duyarlılıkları manidar buluyoruz
14:29 DTK heyeti Silopi’de temaslarda bulundu
14:26 TUAY-DER: Tutukluların talepleri yerine getirilsin
14:26 Antalya'da günlük vaka sayısı bin 500
14:17 13'üncü kattan şüpheli düşen kadın ağır yaralandı
14:15 Emekli Sen: İnsanca yaşamak istiyoruz
14:05 AYM Başkanı Zühtü Arslan da ‘çoklu baro’ya karşı çıktı
13:57 'Emekçiler koronada daha fazla çalıştırılıyor'
13:53 İstismar failinin tehdidini cezaevinden sürdürdüğü ortaya çıktı
13:48 'İzmir İnsan Haklarının Başkenti’ projesinin protokolü imzalandı
13:40 HDP’den İnsan Hakları Raporu: Nüfusun yarısı sistematik hak ihlallerine maruz
13:34 Bayındır: Tecride karşı direniş statüyü de sağlayacaktır
13:30 Gazeteci Oruç ve Çaksu’nun duruşması ertelendi
13:21 Yüksekdağ: Güçlü hak mücadelesine ihtiyaç var
13:14 Gazeteci Aslan’ın duruşması savcı gelmeyince ertelendi
13:07 Uluslararası Basın Enstitüsü'nden #Özgür Basın kampanyası
13:02 CHP'den ‘Suçlar Ülkesi’ raporu
12:36 Bölgede sayıları ve gelirleri artan dernekler istihdam alanına dönüştü
12:31 Gar Katliamı’nda yaşamını yitirenler anıldı: Hepimize görev düşüyor
12:04 11 ayda 2 bin 918 yaşam hakkı ihlali
11:34 Yüksekdağ: Mahkemelere yargılamak için çıkıyoruz
11:17 Zihniyet ‘müsadere’ sistemi, uygulama Umumi Müfettişlik
11:16 Avukatlardan Öcalan’la görüşme başvurusu
10:53 Baydarol: Gerginlik siyaseti Türkiye’yi yalnızlaştırdı
10:50 TÜİK işsizliği düşürdü
10:45 İnsan Hakları Haftası'na hak gasplarıyla girdiler
10:39 805 Yurttaş'tan muhalefete 'demokrasi ittifakı' çağrısı
10:31 Keskin: İhlallerde devlet kadar ‘muhalefet’ de sorumlu
10:21 HDP’li Oğuz tutuklandı
10:21 111 gün sonra ‘imamsız’ defin
10:04 Gazeteci Karataş'tan mektup: Haberlerimizi savunmaya devam edeceğiz
09:58 HDP’li vekillerin her adımına fezleke
09:44 Milyonlarca kadının ücretini belirleyecek komisyonda kadın yok
09:19 Antalya’da 15 kamu hastanesinde kreş yok
09:12 Kentte yüzde 20, kırsalda sıfır katılım
09:11 Sahte mahkeme kararıyla AKP'li başkanın haberini kaldırtmak istediler
09:10 Federe Kürdistan protestoları: Sisteme büyük öfke var
09:10 Cizre’de ‘yasak’ hiç kalkmadı
09:07 Uca: Şengal boşaltılmak isteniyor
09:04 Zorava Çayı’nda HES’e değil köylüye ceza
09:01 Tecride karşı 'topyekun mücadele' çağrısı
09:01 Mengüç: Vahim tablonun sorumlusu AKP’dir
09:00 HDP’den Soylu’ya: Bundan ala kanıt mı var?
09:00 10 ARALIK 2020 GÜNDEMİ
01:14 Piroğlu: Bütçenin 19 yıllık hesabını halk soracak
00:06 İzmir’de bir kadın katledildi
09/12/2020
23:55 İstanbul'da yemekten zehirlenen 200 işçi hastaneye kaldırıldı
23:49 AKP’li vekil CHP’li Tanrıkulu’nun üzerine yürüdü
23:26 Meclis’ten seslendiler: Açlık grevlerine ses verin
22:51 Hasta tutuklu Mahmut Konuk tahliye edildi
22:44 İçişleri Bakanlığı: Aytaç Ünsal yurt dışına çıkarken yakalandı
22:15 Tanal: 3 AKP’li vekil bedelli askerlik yaparken Meclis’ten maaş aldı
21:35 Adalet Bakanı’ndan Gergerlioğlu’na: Sen cezaevlerini 5 yıldızlı otel mi sanıyorsun?
21:02 Canan Arın’a 'Anne Klein Kadın Ödülü'
20:24 MHP Çakıcı’yı savundu, Meclis’te tansiyon yükseldi
20:10 Koronadan bugün 217 kişi vefat etti
20:05 Koca: Pozitif vaka sayımız 1.5 milyonu aştı
19:16 HDP Kocaeli Kadın Meclisi: Tecavüz failleri tutuklansın
18:58 Dağ keçilerinin barajda boğularak ölmesine tepki
18:20 ‘İnsan Hakları Haftası tutukluların açlık greviyle karşılanıyor’
17:36 Oluç’tan Erdoğan’a Demirtaş tepkisi: Anayasal suç işliyor
17:13 DTK heyeti Güçlükonak’ta temaslarda bulundu
17:11 Mamak’ta asgari ücrete ilişkin bildiri dağıtıldı
17:11 Cenazesi 4 ay sonra ceset torbası içinde aileye teslim edildi
16:46 Amedspor berabere kaldı
16:37 Adana ve Mersin'de 6 gözaltı
16:23 HDP’den esnafa bütçe ziyareti
16:07 Altun'un şikayeti üzerine 80 yaşındaki kadın gözaltına alındı
16:03 AKP’li vekil Servet Turgut'un nasıl öldürüldüğüne cevap veremedi
15:58 Irak Başbakanı Kazımi Ankara'ya geliyor
15:29 BES'ten pandemi uyarısı
15:23 ‘Sağlık çalışanlarını yok saymaktan vazgeçin’
15:15 Uluslararası Şeffaflık Derneği’nden TTB’ye şeffaflık ödülü
15:15 Barzani sorumluluktan kaçtı, 'dışarıyı' suçladı
15:10 Depremde hasar gören bina yan yattı
15:00 Diyarbakır'da en az 2 bin sağlık emekçisi enfekte oldu
14:43 Mersin'de günlük vaka sayısı bin 500
14:36 KESK’in 25’inci yıl dönümü Mersin'de kutlandı
14:31 AKP'den işkenceye 'kavga' savunması
14:30 Türkiye’ye ikinci Çatak mektubu
14:17 Erdoğan’dan yargıya ‘Demirtaş’ talimatı
14:14 Cenazeler 3 yıldır verilmedi: Garzan Mezarlığı'nın sorumlusu hükümettir
14:12 SES: Pandemi ve Aşı İzleme Kurulu kurulsun
14:09 İHD ve TİHV’den hak ihlali raporu: İşkence, kötü muamele, hasta tutuklular…
14:05 Mahkeme başkanından gazeteciye: Sarı basın kartın var mı?
13:57 PTT-Sen: İşten çıkarılar derhal işe iade edilmeli
13:35 DİSK: Asgari ücret vergi dışı bırakılmalı
13:30 Beştaş: Muhalefetin dinlenmesi ahlak dışı
13:29 Haber - Sen: Sürgünler geri alınsın
13:28 'Gercüş'te gerçek adalet sağlanana kadar davanın peşindeyiz'
13:22 Gazeteci Paksoy’un itirazı reddedildi
13:21 HDP: Halit Şaşmaz'la ilişkimiz yok
13:14 Sosyal medyada tacizde bulunan sanığa 9 ay hapis
12:26 Berkin Elvan duruşması 18’inci kez ertelendi
12:19 Gözlemevi’nden Türkiye’ye mektup: Dr. Şeyhmus Gökalp serbest bırakılsın
12:16 Dersim’de köy yolları kar altında kaldı
12:14 Türkiye yol ayrımında: Ya taviz ya yaptırım
12:12 Antalya’da ulaşıma yapılan zamma tepki
12:11 Gürpınar'da şüpheli kadın ölümü
11:43 Tarım Orkam-Sen: Pandemi önlemleri eşitsiz
11:08 Eylemler nedeniyle Süleymaniye’ye giriş-çıkışlar yasaklandı
10:50 Eyn Îsa’ya yönelik saldırıların amacı ne?
10:24 Bölge kentlerinde sağanak yağış
09:42 Cenazesi aylar sonra alınan Olgun toprağa verildi
09:34 İHD heyeti, Adalet Bakanı Gül'le görüştü
09:20 Emeğinin karşılığını isteyince sınır dışı edilmek istendi
09:20 HDP'nin Meclis denetleme yetkisi engelleniyor
09:19 Bölgede zincirleme hak ihlalleri: Sayı ve derinlik tespit edilemiyor
09:08 Aydın'da bir ayda 400 sağlık emekçisi koronaya yakalandı
09:05 'AKP’ye hukuk, HDP’ye guguk'
09:05 OSTİM işçileri: Asgari ücretle geçinemiyoruz
09:05 ‘Tecrit insanlık suçudur, son bulsun’
09:04 Ekonomist Sönmez: AKP kabuk değiştirme şovuna girişti
09:04 'Turizm sezonu kapandı, geriye salgın kaldı'
09:04 Tecrit tutukluları açlık grevine mecbur bıraktı
09:01 İmralı’da aile görüşü de yasaklandı
09:01 Durmuş: Borçlu kitlelerin tepki göstereceği bir dönem geliyor
09:01 Vanlılar: Asgari ücretle dahi iş bulamıyoruz
09:00 09 ARALIK 2020 GÜNDEMİ
08/12/2020
23:15 QSD, Rusya ve Şam hükümetinden ortak Eyn İsa anlaşması
22:54 Mersin Büyükşehir Belediyesi esnafın su borcunu ödeyecek
22:49 İstanbul’da 15 yaşındaki çocuk istismara uğradı: 27 gözaltı
21:36 HDP’li Bülbül: 145 yıllık borcunuz var bize
21:10 Şehriban Dinç’i katleden erkeğe ağırlaştırılmış müebbet istendi
21:01 Gergerlioğlu'nun OHAL Komisyonu'na yaptığı itiraz reddedildi
20:49 Testi pozitif çıkan HDP’li yönetici serbest bırakıldı
20:46 6 bin işçinin çalıştığı şantiyede Kovid tedbiri yok!
20:21 ‘Hatay'da son 2 haftada 307 kişi koronadan hayatını kaybetti’
20:01 HDK Emek Meclisi: Asgari ücret net 4 bin TL olmalı
19:39 Altınkaya Barajı'nda bir kadın cenazesi bulundu
19:31 Hasta tutuklu Konuk için tahliye çağrısı
19:27 Kovid-19’dan 211 kişi daha hayatını kaybetti
18:21 Yasağa rağmen işten çıkarılan işçiler direnişe geçti
18:07 ‘Şimdi Mor Seferberliğe’ kampanyasının startı verildi
17:47 Eylemlerde bir çocuk daha yaşamını yitirdi
17:41 İzmir’de 2 doktor koronadan hayatlarını kaybetti
17:36 Erdoğan Azerbaycan’a gidiyor
17:29 Kılıçdaroğlu: Hepimizin yeniden uyanması lazım
17:14 Günay: Halkın bütçesini savunmaya devam edeceğiz
17:07 Bulanık’ta 5 gözaltı
17:01 Sur Davası’nda Abiş’e 7 yıl 6 ay hapis cezası
17:00 Baş: Bu bütçe soygun ve talan bütçesidir
16:50 IRCT’den Sağlık Bakanlığı’na mektup: Gökalp hemen serbest bırakılsın
16:36 HDP gençlik üyesi Oğuz gözaltına alındı
16:25 Gözaltındaki HDP’li yöneticinin korona testi pozitif çıktı
16:14 Kadınlar tecride karşı yürüdü: Cezaevlerine ses verin
15:47 Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Üstün’ün evine silahlı saldırı
15:46 Gazeteci Dolan'a 15 yıl hapis istemi