Akademisyen Dede: Ulus devlet ‘Üçüncü Yol’ ile tahakkümünü yitirir

img

İSTANBUL - Ortadoğu’nun temel sorunu olarak "ulus devletleri" işaret eden akademisyen Savaş Dede, çözüm olarak savunduğu "Üçüncü Yol" temelinde toplumsal eğitim, hukuk ve siyasetin yeniden inşa edilmesi halinde ulus devletlerin bir öneminin kalmayacağını kaydetti. 

 
Kapitalist sistemin en önemli aparatlarından olan ulus devletin, tekçi, milliyetçi, cinsiyetçi, dinci ve pozitivist bilimci karakteri yaşamı halklar ve inançlar için kıyıma dönüştürdü. Kuruluşundan bu yana tüm dünyada büyük acılara neden olan ulus devletlerin 20’nci yüzyılın başlarından itibaren Ortadoğu’ya da uyarlanması, milyonlarca insanın katliam, sürgün, sömürü kıskacına alınmasına neden oldu. Halklar ve inançlar mozaiği olan Ortadoğu’da tekçi kimlikler üzerine inşa edilen ulus devletlerin inkar, imha ve asimilasyon politikaları hafızalara kazınan en önemli özelliği oldu.
 
Öte yandan ulus devlet politikalarına karşı geliştirilen sayısız direniş ise sistemin düşünsel düzeyde aşılamaması nedeniyle ya yenilgiye uğradı ya da sistemiçileşmekten kurtulamadı. Bu noktada PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın geliştirdiği Demokratik Modernite paradigması ise sisteme karşı en önemli alternatif olarak öne çıkarken, halklar ve inançlar paradigmayı büyük bir heyecan ve ilgiyle sahipleniyor.  
 
"Bu suça ortak olmayacağız" bildirisine imza attığı için Munzur Üniversitesi'nden ihraç edilen Barış Akademisyeni Savaş Dede, ulus devletlerin kuruluş amaçları, Ortadoğu’ya ihraç edilme süreçleri ve halkları etkileme biçimlerini değerlendirdi.
 
‘BİZLER VE ONLAR’ SİSTEMİ
 
Ulus devletin kapitalizmin sömürü havuzlarını oluşturmak ve belli bir kapitalist çevreyi korumak için ortaya çıktığını söyleyen Dede, bunun da kapitalist çevreler için “sigorta” görevi gördüğüne dikkat çekti. Devletin karakterini belli bir kimlik üzerine inşa edilen “biz’lik” olarak tanımlayan Dede, bu tanım dışında kalan herkesin dışlandığını söyledi. Dede, "Siyasetin kendi doğası gereği ortaya çıkan eşitsizlikler var. Mesela hiyerarşi. Bu hiyerarşi her zaman erkek olanı, güçlü olanı kayırır. Çıkar temelli bir özelliğe sahiptir. Dolayısıyla bir ‘bizlik’ oluştuğu anda bu tanıma uymayan etnik kimliklerin yanı sıra dezavantajlıların, engellilerin, kadınların, çocukların ve diğer grupların dışlaması ve üzerlerine baskı oluşturması kaçınılmaz olur” diye belirtti. 
 
KÜRT BAKIŞI
 
Dede, ulus devletin koruma altına aldığı ve bu durumdan önemli avantaj elde eden kimlikler tarafından kutsandığının altını çizerek, “Örneğin ulus-devletleşme sürecinde Türkler, Türk olmaktan kaynaklı herhangi bir zarara uğramadılar. Bunun acısını bu coğrafyada Ermeniler, Süryaniler, Kürtler vs. çekti. Kürtler hiçbir toplumun çekmediği kadar uzun bir süre çekti ve halen çekiyor. Geçenlerde 13 yaşındaki bir İngiliz çocuğunun Japonya'daki olimpiyatlarda madalya kazanması konuşuldu. Fakat eş zamanlı olarak Şırnak’ta ise bir çocuğun panzer tarafından nasıl ezildiği konuşuldu. Bir Türkün, bir İngiliz’in ve Kürdün ulus devlete bakışının farklı olmasının çok temel nedenlerinden birisi de budur. Çünkü devlet olmanın avantajını hiçbir zaman kullanmayan hatta dezavantajı taşıyan bir Kürt toplumu diğerleri ile aynı açıdan bakamaz” diye konuştu.
 
ULUS DEVLET KRİZİ
 
Ortadoğu krizinin iç ve dış olmak üzere iki ana nedeni olduğunu belirten Dede, dış nedenlere ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: ”1648 öncesi Avrupa’da da benzer çatışmalar vardı. Sürekli din ve feodal temelli savaşlar yaşanıyordu. Yüzyıl savaşları, 30 yıl savaşları gibi savaşlar yaşadılar.  Fakat bu savaşlar 1648 yılında Westfalya anlaşmasıyla kısmen de olsa durduruldu. Kendi içlerindeki krizi dışarıya ihraç etme çözümünü buldular.  1648 Westfalya anlaşması bu anlamda iki şeyin miladıdır. Birincisi, Avrupa'nın kendi arasında hukuk oluşturması. Devletler artık uymaları gereken minimum bir hukuka sahip olmaya başladılar. İkincisi de,  din siyasette aktif bir özne olmaktan çıktı. Bunun sonucu ise krizin dışarıya aktarılması oldu. Bu anlamda Ortadoğu’ya krizin başlangıç milatlarından biriydi. Bana göre Ortadoğu, gelişmiş kapitalist ülkelerin kriz ihraç ettikleri bir yere dönüştü. Bu krizin en büyük dışsal etkeniydi.” 
 
SORUNLAR YENİDEN ÜRETİLİYOR
 
Dede, ulus devletin etnik kimlikler üzerinden yarattığı kimlik krizinin de önemli içsel nedenlerden olduğuna işaret ederek, “Çünkü Ortadoğu’ya devlet ile olan problem bence iki yönlü. Birincisi, ulus devlete sahip olanların diğer kimlikleri dışlaması, gönüllü ya da zorunlu asimilasyona tabi tutması. Ki, zorunlu asimilasyonun bir ucu soykırıma kadar gider. Bununla ilgili bir problem var. Öte yandan dışarıdaki krizlerin ihraç edildiği bir yere dönüşüyor. Şimdi bakın Amerika Afganistan’dan çekildi. Taliban’ın hukuksal sisteme ve diğer kimliklere bakışı çok belli. Yeni Taliban yönetimindeki Afganistan hükümetini tanıyan güçlerden biri de Çin. Dolayısıyla Afganistan’ın sorunu sadece Taliban ile yani iç sorunlarla sınırlı kalmıyor. Sorunlar dış müdahaleler ile sürekli yeniden ve yeniden üretiliyor” ifadelerini kullandı. 
 
SAVAŞ 
 
Batılı güçlerin Ortadoğu’daki müdahalelerine de değinen Dede, “Körfez krizini hatırlarsınız. ABD’nin Saddam Hüseyin'i tıpkı Taliban gibi besleyip büyüttüğü, İran’a karşı savaşmak için silah verdiği, aynı zamanda alttan da İran’a silah verdiği bir 1980’leri yaşadık. ABD, Irak’ı açık bir şekilde destekliyordu. İrangate skandalında da ortaya çıktı ki alttan alta İran’ı da desteklemiş. Oradan palazlanan Saddam rejimi Halepçe’de Kürtlere kimyasal silah ile saldırmaya başladı. Biz savaşı kendi içimizde yaşamaya başladık. Köyde herkes kimyasal silah atılma ihtimalinden evlerin pencere ve kapılarını kaplamak için naylon almaya başladı. O sırada Fransız bir filozof aslında Körfez Savaşı’nın nasıl bir simülasyon olduğunu anlatıyordu. Diyordu ki televizyonu kapattığında Fransız için savaş bitmiştir. Fakat biz savaşı Van’da, Muş’ta iliklerimize kadar hissediyorduk. Dolayısıyla maddi gerçeklik ile teorik gerçeklik birbirinden kopmuş durumda” diye anlattı. 
 
Ortadoğu’da ikili bir sorunun olduğu tespitinde bulunan Dede, devamında şunları söyledi: “Birinci sorun, egemen olan devletlerin bildiğimiz ulus devlet politikaları. Öteki kimliklere karşı bir ucu günlük olarak, mesela belediyelerin tabelalarını müdahaleden tutalım diğer yönü soykırıma giden politikalar söz konusu. İkinci sorun ise, ezilen kimliklerin kendilerini tam olarak bir yere oturtamamaları. Bir kısmı biraz çağı geçtiği denilen ama geçip geçmediğine pek emin olamadığım bir ulus devlet formu peşinde. Öte yandan devlet dışı alternatif sistem arayışında olanlar söz konusu. Bu konuda nasıl bir siyasal forma dönüşmek gerektiğine dair kafalar karışık. Bir eleştiri olarak söylemek gerekirse Kürtler de bu kafa karışıklığını yaşıyor."
 
ÜÇÜNCÜ YOL ALTERNATİFİ 
 
Dede, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın Kürt halkı ve Ortadoğu halklarının kurtuluşu için cezaevinde çok sınırlı imkanlarla teoriler geliştirdiğini vurgulayarak, bu düşüncelerin kapsamlı bir şekilde geliştirilmesi ve pratiğe geçirilmesi gerektiğini dile getirdi. Dede, devletin tekelindeki binlerce kurum aracılığıyla varlığını sürdürdüğünü belirterek, bu kurumlar elinden alındıkça devletin de gereksizleşeceğini ifade etti. Toplumsal eğitim, hukuk ve siyaset kurumları oluşturuldukça devletin tahakkümünü yitirerek gereksizleşeceğine vurgu yapan Dede, “Mesela Rojava’daki Uzlaşma Komisyonları. Bir ceza hukuku problemini toplumun kendi içerisinde halletme pratiği devletin bizim hayatımızdan biraz daha çekilmesini sağlar. Bunu diğer kurumlar için de ifade edebiliriz” dedi.
 
MA / İdris Sayılğan

Diğer başlıklar

14/09/2021
10:45 Türkiye’nin 'arka bahçesi' Kuzey Kıbrıs’ta dönen kirli işleri anlattı
09:54 Sınırı anlamsızlaştıran direnişler: Kobanê ve Suruç
09:50 'Helikopter işkencesi soruşturması tamamlanmalı'
09:45 Lice’de yangın yurttaşların çabasıyla söndürüldü
09:39 Hasta tutuklulara rehine yaklaşımı
09:06 Soğan hasadı kimseyi memnun etmedi
09:06 Kuraklıktan kaynaklı Edremit’te besiciler hayvanlarını satıyor
09:05 Dengbêjlik asimilasyona karşı direnişin adıdır
09:05 Pamukta verim var, kar yok
09:05 Mardin kayyımına 540 milyonluk yolsuzluk soruşturması
09:00 14 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
13/09/2021
22:49 Cizre'de kaza
22:17 Gençlerden fuhuş ve uyuşturucuya karşı açıklama
21:19 İHD yöneticisi Tüyben serbest bırakıldı
21:09 Ovacık’ta bombalama sonucu orman yangını
20:11 Hendek’teki havai fişek fabrikasında patlama davası görüldü
20:02 Korona tablosu: 231 vefat, 24 bin 613 yeni vaka
19:52 Emine Yalçın'ı katletmeye çalışan erkeğe 43 yıl ceza
19:37 Emek ve Demokrasi Güçleri’nden gözaltılara tepki
19:30 Siirt’te yürüyüş: Direne direne kazanacağız
18:49 34 ekoloji örgütü Dersim'e gidiyor
17:26 Lice’de başlayan yangın yayılıyor
16:50 Diyarbakır Barosu: Hukuksuz uygulamalara boyun eğmeyeceğiz
16:25 İkizdere’de bilirkişi incelemesi
16:11 Askerlerin kapattığı yolda trafik kazası
16:02 Siirt’te şüpheli kadın ölümü
16:00 Polis Çorlu ailelerinden şikayetçi olduğunu duruşmada öğrendi
15:52 Öğrenci Faaliyeti’nden yüksek kira protestosu
15:30 Van Barosu ve ÖHD: Avukata ince arama kötü muamele niteliğindedir
15:01 Bakan Gül’den savcı ve hakimlere: Vicdanınızı kiraya vermeyin
14:58 Bağlar Belediyesi’nin işçi alımında ‘Sıddıka teyze’ referans oldu!
14:35 Sağlık emekçilerine örgütlenme çağrısı
14:17 Ayşe Gökkan'ın reddi hakim talebine ret, tutukluluğa devam
13:51 ESP: Faşizme karşı mücadelemizi sürdüreceğiz
13:43 Meclis ‘işkence’ önergesini reddetti
13:36 Öcalan'ın avukatlarından görüşme başvurusu
13:35 Kürtçe şarkı ve halaya soruşturma tehdidi
12:52 HDP’li gençlerden ajanlaştırmaya karşı afiş çalışması
12:38 Urfa'da sağlık emekçisi intihara sürüklendi
12:36 Sancar: Deklarasyon yol haritamız olacak
12:03 Gökkan’ın duruşmasında avukat ve izleyicilere polis saldırısı
11:38 HDP PM: Tecride karşı ortak mücadeleyi büyüteceğiz
11:25 Şapatan’da karakoldan açılan ateş yangına neden oldu
11:08 Şenyaşar ailesi barolara seslendi: Bu herkesin davasıdır
10:26 Geliyê Zîlan’da balık ölümleri artıyor
10:02 Cudi Dağı’nda badem ve menengiç kıyımı
09:46 Zinciriye Medresesi’nde kıyafet kısıtlaması
09:02 Kapılarına 'Kürt Alevi defol' yazılan aile endişeli
09:01 CİSST Koordinatörü: Hapishanelerde sağlık krizi yaşanıyor
09:00 Doğa katliamlarına sanatın gücüyle direniş
09:00 Adıyaman’da kuraklık alarmı: İçme suyu dönüşümlü veriliyor
09:00 13 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
12/09/2021
23:23 Deniz Poyraz anıldı
23:09 İran, Kürt örgütlerinin Federe Kürdistan'dan çıkarılmasını istedi
22:41 Keskin: Bugün de binlerce Esad Oktay var
22:01 Marmaray arızalanınca yolcular raylarda yürüdü
20:51 Adana Emniyeti'nde işkence iddiası
19:44 Son 24 saatte 243 kişi daha hayatını kaybetti
19:17 Dicle'de operasyon sırasında gözaltılar
19:01 Taliban karma eğitimi yasakladı
18:39 İran ile Irak arasında vizeler kaldırıldı
18:11 HDP’li Bülbül: AKP, 12 Eylül’ün beslemesidir
17:51 Davutoğlu, Diyarbakır 5 Nolu'nun önünde konuştu
17:30 Adalet Bakanı Gül'den sanal medya yasası teklifine dair açıklama
16:44 KOAH teşhisi konulan Esmer Tunç'un tedavisi sürüyor
16:44 Bakırköy Cezaevi önünde eylem: Tecridi kabul etmiyoruz
16:43 BES’ten HDP’ye ziyaret
16:25 İkizderelilerden bilirkişi heyetine itiraz
16:11 Kadınlardan Gökkan'ın duruşmasına çağrı
15:54 Açlık grevi 290’ıncı gününde sonlandırıldı
15:18 CHP'li Tanrıkulu: AKP, 12 Eylül’e rahmet okuttu
14:57 TSK uçakları Şêladizê’yi bombaladı
14:47 12 Eylül darbesinin 41. yılı: Zulüm de direniş de sürüyor
13:39 Sokaklarda 'Bağımlılığı kıralım' kampanyası anlatıldı
13:19 ORÇEV'den 'iskele inşaatı neden durdu' sorusu
12:54 1 asker yaşamını yitirdi
12:45 İSİG’den pandemi raporu: 18 ayda en az bin 209 işçi yaşamını yitirdi
12:43 Demir kapıların sesleri 41 yıldır kulaklarında
12:28 Fındık fiyatına ses yükseltmeyen odalara tepki
12:11 Diyarbakır Cezaevi önünden seslendiler: 12 Eylül sürüyor
12:11 HDP Kadın Meclisi: Hep birlikte yeni yaşamı inşa edeceğiz
11:38 11 Eylül'e dair kimi gizli belgeler yayımlandı
11:29 HDP: Darbe mekaniğini Kürt sorununun çözümsüzlüğüyle devam ediyor
11:09 Şenyaşar ailesinden ‘iktidarınız çökmeye mahkumdur’ mesajı
10:56 İHD yöneticisi gözaltına alındı
10:54 Tuncel ve Akdeniz’e 'slogan' cezası
10:46 Açlık grevi eylemi 290'ıncı güne girdi
10:36 Mültecilerin Meriç’e atılmasıyla ilgili soruşturma
10:10 Aydınlık Yol lideri Abimael Guzman hayatını kaybetti
10:06 Gazeteci Eren: Baskılara rağmen hakikatte ısrar umut veriyor
09:20 12 Eylül mağdurları: Sistemin sadece zor aygıtları değişti
09:11 Hasta tutuklu Babaoğlu'ndan şiir kitabı: Zindan aşkla yatılır
09:10 Tarihi Kemeraltı Çarşısı'nda bir yılda 250 esnaf iflas etti
09:09 TJA ‘Özgürlüğe yürüyoruz’ buluşmasına hazırlanıyor
09:08 Ekolojist Tanış: Kürde reva görülen doğasına da görülüyor
09:08 Akademisyen Dede: Ulus devlet ‘Üçüncü Yol’ ile tahakkümünü yitirir
09:07 Hasta tutuklu Kırtay'ın kızı: Evimizde yas havası var
09:06 Okul alışverişi cep yakıyor
09:04 Siyasi tutuklulara ‘adli koğuş’ tehdidi
09:03 Demir Çelik: Çözüm için Öcalan’ın önü açılmalı
09:02 Ozan Yıldız Turnuvası'nda muhteşem final
09:00 12 EYLÜL 2021 GÜNDEMİ
08:15 Mardin’de dengbêj gecesi
00:09 Furkan Vakfı üyelerine gözaltında şiddet iddiası
11/09/2021
22:39 Ölüm orucuna başlayan tutuklu aktivistler için yetkililere çağrı
20:23 Koronadan 259 kişi daha hayatını kaybetti
19:48 Düzce’de bir kadın eşi tarafından katledildi
19:27 Baykan’daki orman yangını sürüyor
19:18 Bingöl’deki yangın söndürüldü
18:50 Kürt ailenin kapısına ırkçı yazılama
18:40 78’liler Girişimi: 12 Eylül kurumlarıyla sürüyor
18:23 ESP’ye yönelik operasyona tepki: Sokakta olmaya devam edeceğiz
16:47 DEDAŞ protestosunda gözaltına alınanlar serbest
16:24 Esmer Tunç yoğun bakıma alındı
16:19 Şilan Topal’ı kaçıran zanlı tutuklandı
16:08 DİSK: Neoliberal politikaların ürünü 12 Eylül darbesi devam ediyor
15:46 Açlık grevindeki tutuklulara çağrı
15:13 Kötü muameleyi anlatan hasta tutuklu Polat'a işkence
14:46 AKP'li başkan partiye gönderilen 243 bin TL'yi cebe indirdi!
14:27 Ağır hasta tutuklular Kılıç ve Bilici için acil tahliye çağrısı
14:22 Siirt’te 'Özgürlük Zamanı' şöleni gerçekleştirilecek
14:18 Ankara'da bir kaçırılma olayı daha: Gözlerini Cerablus’ta açarsın
13:57 Yasak ilan edilen bölgede orman yangını
13:37 'Öcalan özgürlük ve çözümün sesidir'
13:23 Cumartesi Anneleri: Tarihin utanç sayfası 12 Eylül darbesi sürüyor
13:02 Baykan’da karakol karşısında orman yangını
12:25 İdlib’de 2 asker yaşamını yitirdi
12:04 SGK’deki yolsuzluk soruşturmasından Soylu çıktı
12:00 Kayıp Öztürk'ün eşi: 27 yıldır 'belki gelir' diyoruz
11:40 Şenyaşar ailesi: Bu zulüm elbet bir yerde duracak
11:31 Suların çekildiği Palandöken Barajı’nda kemikler ortaya çıktı
10:42 HDP Parti Meclisi toplandı: Halk örgütlenmesi şart
10:27 Dün 12 Eylül’e, bugün tecride karşı direniyor
10:23 TJA'dan Ayşe Gökkan'la dayanışma çağrısı
09:50 Herkesin bildiği sır: 11 Eylül
09:43 Öcalan: AKP’nin kökeni 12 Eylül’e dayanıyor
09:23 Kızıltepe'de asfalt için 200 ağaç söküldü
09:22 Açlık grevi eylemi 289’uncu gününe girdi
09:21 Kayyım çöp toplamamak için uzaklık mesafesini 80 kilometre gösterdi
09:20 Helikopter davasının avukatı Bilici: Süreç uzadıkça deliller karartılabilir
09:19 HDP'ye saldıranın geleceği dikkate alınarak 10 ay ceza verildi
09:18 Servet Turgut’un ağabeyi: Bu zulüm ve haksızlık Kürt olduğumuz için
09:17 Diyarbakırlılar: Barajı düşürmek Cumhur İttifakı'nı kurtarmaz
09:16 'Kayyımlar Çöktürme Planı'nın bir parçası'
09:16 Öztürk: KDP büyük bir hata içinde
09:12 Ders zili çaldı, okula kepçe girdi
09:10 12 Eylül’de 5 Nolu’da tutuklu olan Kızıl: Mücadelenin verdiği moralle ayaktayım
09:09 Türkiye, Afganistanlı mültecileri boşalttığı köylere yerleştirmek istiyor!
09:07 Esnafın kar marjı yüzde 20’den yüzde 2’ye düştü
09:04 Aysel Tuğluk’a ‘cezaevinde kalabilir’ raporu